Een kas bouwen lijkt zo simpel: even bepalen waar de zon opkomt, glas erin en gaan met die banaan. Maar wacht even — heb je ooit gemerkt dat in jouw wijk steeds meer mensen hun kas juist naar het noorden plaatsen? Een paar maanden geleden viel het mij ineens op in onze straat, tijdens een rondje met de hond. En ik ben niet de enige: volgens conversaties in onze lokale buurtapp is het een groeiende trend in heel Nederland.
De klassieke kasmythe: altijd naar het zuiden?
Jarenlang dachten we — en eerlijk gezegd, ik ook — dat een kas per se op het zuiden moest staan. Meer zon, meer tomaten, toch? Maar dat blijkt niet zo zwart-wit. Vooral sinds de zomers hier (in de buurt van Utrecht bijvoorbeeld) steeds heter worden. Collega van mij in Amersfoort vertelde laatst dat haar kas gewoon oververhit raakte, waardoor planten sneller verdorren dan dat ze groeiden. Dus, misschien toch niet altijd die zuidelijke stand…
Waarom noord? De praktische kant op een rij
- Bescherming tegen oververhitting: Op hete dagen (en die hebben we steeds vaker) blijft een noord-georiënteerde kas koeler. Planten drogen minder snel uit en verbranden minder vaak.
- Betere spreiding van licht: In de vroege en late uren valt er genoeg diffuus licht binnen. Dat voorkomt groeistress voor gevoelige groenten zoals spinazie of sla.
- Duurzamer telen: Minder water en minder ventilatie nodig — dat scheelt, zeker nu de stroomrekening weer omhoog schiet. Een kennis uit Eindhoven vertelde me laatst een bizar verschil: in haar noordkas moest ze in juli de helft minder sproeien dan in de oude zuidkas.
Wie kiest er nog meer voor noord?
Het is interessant – vroeger waren het vooral mensen met serieuze moestuinambities, maar tegenwoordig zie je deze strategie zelfs bij kleine stadskassen van bijvoorbeeld Urban Farmers Amsterdam of buurttuinen in Arnhem. Mijn buurman, die elke vrijdag zijn eigen radijs oogst, zweert erbij. hij zegt: “Sinds ik de kas naar het noorden heb gezet, zijn mijn courgettes veel mooier — al kan dat toeval zijn, natuurlijk.”
Zijn er ook nadelen?
Zeker, want eerlijk is eerlijk: de opbrengst van tropische planten, zoals aubergines of paprika’s, kan minder zijn. Die lusten nu eenmaal meer zon. Ook is het in het vroege voorjaar soms wat kouder. Maar veel hangt af van je locatie: aan de kust heb je sowieso meer wind en helderheid, dat scheelt weer.
Wat zijn de alternatieven?
Niet iedereen is fan van noord. In een tuincentrum in Groningen hoorde ik iemand klagen dat haar noordkas “te saai” werd qua oogst. Je kunt overigens prima werken met schaduwdoek of automatische ventilatie — maar dat kost geld en eerlijk gezegd zijn die systemen soms meer werk dan het waard is.
Tips voor als je het zelf wilt proberen
- Kies een open plek zonder al te veel schaduw van bomen of hoge schuttingen.
- Experimenteer. Zet de kas eventueel eerst tijdelijk neer (bijvoorbeeld met die eenvoudige modellen van Intratuin) en test wat werkt.
- Praat met buren! Veel ervaren tuinders delen graag tips—joh, in sommige buurten wordt er gewoon elk voorjaar een ware kas-keuring gehouden.
Dus… is ‘noord’ nu dé oplossing?
Misschien wel, misschien niet. Het hangt echt af van wat je wilt kweken, en hoe heet het zomers op jouw perceel wordt. In Alkmaar zal het net anders werken dan in Maastricht. Maar ééntje werd me afgelopen weekend bij de picknick duidelijk: steeds meer Nederlanders luisteren liever naar hun tuin én lokale klimaat dan vaste regels uit een boek.
In het kort — blijf nieuwsgierig, probeer uit, en laat vooral weten in de reacties waar jouw kas naar kijkt. Wie weet steken we er samen weer iets van op. Nou, zo ongeveer…
