Opvallend veel mensen plaatsen hun kas ‘gewoon’ in de tuin, zonder er echt bij stil te staan welke kant ‘ie op wijst. Terwijl—eerlijk is eerlijk—de oriëntatie van je kas heeft meer invloed op je opbrengst (en humeur) dan je denkt. Vooral het noordoosten? Dat klinkt misschien gek, maar toch steekt er logica achter. Afgelopen weekend in de volkstuin hoorde ik het weer: “Mijn tomaten doen niks”, mopperde iemand. Tja, ik dacht, misschien moest je de kas niet klakkeloos naar het zuiden draaien…
Waarom niet op het zuiden?
Als je ergens leest over kassen, is de standaardtip: ‘Zet ‘m op het zuiden voor zo veel mogelijk zon.’ Klinkt logisch, maar zeker hier in Nederland kan dat juist voor problemen zorgen. Te veel zon op het heetste deel van de dag zorgt voor kurkdroge lucht en doorbakken planten. Mijn buurman gebruikte zijn kas in juli bij wijze van spreken als sauna—hij kweekt nu alleen nog cactussen.
Wat gebeurt er bij een noordoostelijke oriëntatie?
Het geheim zit ‘m in het spreiden van de licht-opbrengst. Met een kas die naar het noordoosten wijst, pakken je planten ’s ochtends direct lekker veel licht en warmte mee. Dat betekent een zachte start na koele nachten, en geen gefrituurde tomaatjes in de middag. Mijn collega uit Groningen zweert erbij—hij oogst elk jaar als eerste zijn komkommers. Nou ja, volgens mij overdrijft hij een beetje, maar zijn kas wordt wel nooit bloedheet.
- Meer ochtendlicht: Planten starten direct met fotosynthese.
- Minder piekzon: In de middag dus zachtere temperaturen.
- Minder kans op schimmel: Omdat de kas ’s ochtends sneller droogt.
Factoren waar je ook echt rekening mee moet houden
Natuurlijk is oriëntatie niet alles. In Utrecht viel me laatst op dat het in schaduwrijke tuinen eigenlijk weinig uitmaakt—dan moet je eerst snoeien, anders wordt het niks, welke kant je kas ook op wijst. En in Zeeland, waar ik een oom heb wonen, waait het soms zo hard dat alleen stevige funderingen tellen. Maar áls je de keuze hebt qua zon, geeft noordoost opvallend veel voordelen—dat zeggen niet alleen hobbyisten, maar bijvoorbeeld ook de tuinarchitecten bij De Tuinen van West waar ik vorige maand nog rondliep.
Hoe bepaal je de juiste richting?
Heel concreet: kijk waar bij jou de zon opkomt (dat kun je gewoon met je smartphone). Draai de langste kant van je kas richting noordoosten. Gebruik desnoods een oud compasje, of vraag je overbuurman—die met de caravan, die heeft er vast eentje. En een extra tip: bij grote glazen ruiten werkt een lichte helling naar boven toe ook verrassend goed voor ochtendlicht, maar goed, dat is weer een ander verhaal.
Conclusie: wat werkt voor mij—maar misschien niet voor jou?
Zelf heb ik jaren geëxperimenteerd. Er stond ooit een kasje pal op het zuiden—alles groeide wild tot de eerste hittegolf. Sinds ik de oriëntatie aanpaste, werden de opbrengsten regelmatiger, de tomaten lekkerder. Hoewel, misschien had ik ook betere grond, of gewoon meer geluk. In algemene zin: noordoostelijke oriëntatie blijkt bij veel mensen stabieler en makkelijker om planten gezond en gelukkig te houden.
Nieuwe kas plaatsen? Probeer ’t eens op het noordoosten. En eerlijk, wie weet werkt het bij jou toch anders… Deel je ervaring gerust hieronder, altijd leuk om te horen hoe het in andere hoeken van het land uitpakt. Succes, en alvast veel oogstplezier.
