Zelfs mijn oma noemde hem ‘de ondergewaardeerde krachtpatser’: de Notarisappel. Terwijl je in de supermarkt altijd dezelfde, saaie Elstar ziet liggen, overleeft deze vergeten Nederlandse variëteit bijna elke ziekte — zonder exotische sprays of dure poespas. En wat misschien nog vreemder is: bijna niemand kent ‘m meer.
Waarom kennen we deze oer-Hollandse appel bijna niet meer?
Op de appeldag van Betuwe (anderhalve maand geleden) vroeg iemand: “Waarom zie je die appel nergens?” Goeie vraag. De Notarisappel — ook wel bekend als Notaris — ging ooit van boomgaard naar boomgaard, maar verloor marktaandeel toen supersnelgroeiende, felrode types hun opmars maakten. Ze verzinnen het niet: zelfs mijn buurman uit Haarlem had er tot vorig jaar nog nooit van gehoord.
Wat maakt deze appel eigenlijk zo bijzonder?
- Oersterk: Mij viel op dat zelfs vorig jaar, toen schurft en meeldauw om zich heen sloegen — onze Notarisboom bleef staan als een huis.
- Geen gif nodig: Lokale telers uit de Achterhoek zweren dat je met deze appel bijna geen bestrijdingsmiddelen nodig hebt. Beter voor bijen, beter voor je tuin.
- Lange bewaring: Waar de meeste appels na twee weken al papperig beginnen te worden, kan je de Notaris makkelijk tot het voorjaar bewaren. M’n moeder legt er gewoon wat kranten omheen en klaar.
- Eerlijke smaak: Een friszure beet, stevig en soms een tikje kruidig. Geen suikerbom, geen karton.
Waarom verdwijnen deze oude rassen eigenlijk?
Volgens een Wageningse fruitkundige draait alles om ‘uniformiteit en maximale kilo’s’. Niet echt romantisch, maar de markt wil voorspelbaarheid en glanzende kleurtjes voor TikTok-plaatjes. Toch, als je lokale telers of stadstuinen belt — de Notaris groeit er nog wel, ongemerkt, naast wilde peren of die rare mispel.
Kun je deze appel nog proeven of zelf planten?
Gelukkig wel. In stek-ruilgroepen op Facebook zag ik deze winter nog jonge Notarisboompjes voorbij komen — even Appelhoes in Grolloo bellen en je hebt ‘m zo besteld. Tuincentra zijn iets trager, maar op de markt van Alkmaar stonden laatst twee mannen met Notaris uit eigen tuin (volgens hen ‘voor de kenners’). Let trouwens op: bij sommige webshops noemen ze ‘m Notarispeer, omdat hij soms peervormig uitvalt. Volslagen verwarrend…
Waarom zou je ‘m eigenlijk kiezen?
Als je zat bent van appelsprays en bewerkte supermarktfruit, is dit gewoon een lekker Hollandse optie — zonder gedoe. Zelf at ik ‘m afgelopen herfst weer met noten bij de lunch — snapte ineens waarom opa altijd zei: “De beste appel groeit niet bij de Lidl.”
Hoewel, misschien werkt deze appel niet voor elke tuin of smaak. Mijn collega vond ‘m ’te zuur’, maar haar dochter was meteen fan. Wat ik wil zeggen: het is een kwestie van zelf proeven. En: als je benieuwd bent naar minder bekende rassen, is dit echt een aanrader.
Tips om de Notarisappel te vinden (of te proberen)
- Vraag lokale boomgaarden — vooral in Gelderland en Noord-Holland
- Zoek in Facebookgroepen als ‘Oude Fruitrassen Ruilen NL’
- Trek naar fruitfestijnen, bijvoorbeeld in Doesburg of bij de Fruittuin van West in Amsterdam
- Kijk bij webshops als Appelpluktuin of Boomkwekerij De Batterijen
In het kort: deze appel gaat verrassend lang mee, hangt gewoon in Hollandse tuinen en stelt eigenlijk nooit teleur… Nou ja, tenzij je een Gala-liefhebber bent. Geef ‘m eens een kans — en laat me hieronder weten wat je ervan vindt. Misschien komt-ie wel helemaal terug — of misschien is dat precies de charme.
