Wist je dat er een groente is die vroeger zowat op elk Nederlands erf te vinden was, maar waar nu bijna niemand meer naar omkijkt? En het gekke: hij groeit nog steeds overal. Je loopt er waarschijnlijk dagelijks langs zonder te weten dat je hem zomaar kunt plukken, koken en eten. Vorige week, tijdens een wandeling door een park in Utrecht — tussen de honden en picknickers — stond het gewoon langs het pad. Dus waarom eigenlijk kopen we allemaal dure superfood-zaden of biologische avocado’s, maar vergeten we iets wat gewoon gratis in onze buurt groeit? Nou ja, misschien ben ik gewoon ouderwets…
Maak kennis met de pastinaak – terug van weggeweest
De pastinaak (of pastinaakwortel) klinkt voor veel mensen als iets uit een Frans restaurant waar je alleen met reservering binnenkomt. Toch was het eeuwenlang een van Nederlands belangrijkste groenten, tot de aardappel z’n opmars maakte. Mijn oma – geboren vlakbij Gouda – at het nog elke week, maar nu kijkt de gemiddelde Twintiger je vragend aan als je ‘pastinaak’ zegt.
Waarom zie je deze groente nu nauwelijks in de winkel?
- Pastinaak past niet in het beeld van ‘hip & healthy’ – hoewel dat onterecht is.
- Sommige supermarkten verkopen ’t wel, maar dan ligt het ergens achterin. In de winter kost een kilo serieus minder dan een pak suiker.
- Volgens mijn buurvrouw “ruik je het al als je eraan begint te schillen”. Nou ja, smaken verschillen.
Toch, als je weet waar je moet zoeken, kom je de pastinaak ook gewoon gratis tegen op verlaten landjes, langs slootkanten (vooral buiten de stad!) of zelfs in je eigen tuin. Soms staan de vergeten planten nog tussen oude tegels, groeien ze op verlaten bouwplaatsen — de natuur trekt zich weinig aan van onze plannen.
Pastinaak plukken: hoe pak je dat aan?
Drie maanden geleden gooide ik een oud zakje pastinaakzaad in een vergeten hoekje van de moestuin. Resultaat? Halverwege juni trok ik wortels zo dik als een fietsstuur uit de grond. Maar zelfs als je geen tuin hebt, kun je wildpluk proberen — in parken, bij dijken en zelfs op bouwterreinen (als je geen BOA’s tegenkomt, tenminste).
- Kies planten met frisse, grote bladeren (pastinaak kun je goed herkennen aan het wortel-loof en de geur)
- Steek voorzichtig de wortel uit met een stevige schep of pluktuig
- Thuis goed wassen – modder en steentjes zitten onder de schil
- En ja: wildplukken mag, zolang je voorzichtig bent en niet de hele plant uittrekt
Waarom zou je pastinaak eigenlijk eten?
Nog los van de romantiek van wildplukken – pastinaak zit bomvol vitaminen en mineralen (vooral kalium en vitamine C). Het bevat geen gluten, is makkelijk te verwerken in soep, puree of uit de oven. En eerlijk: gebakken pastinaak met een beetje olijfolie en Zeeuws zout is minstens zo lekker als die dure frietjes uit de winkel. Mijn collega tipte laatst om er zelfs pastinaakcake van te maken – toegegeven, ik vond dat idee vreemd, maar misschien probeer ik het nog wel ’n keer…
Maar… is pastinaak voor iedereen?
Goed, eerlijk is eerlijk – niet iedereen wordt meteen verliefd op pastinaak. De smaak is een beetje zoet, soms zelfs anijsachtig, en sommige mensen vinden de geur heftig (het doet mij altijd denken aan een regenachtige dag in het najaar, hoewel dat misschien gek klinkt). Er zijn mensen die pastinaak links laten liggen, zoals mijn moeder vroeger deed (“doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg,” zei ze altijd).
Tips om zelf aan de slag te gaan
- Check vóór het plukken altijd of je wel echt pastinaak hebt en geen wilde lookalike (sommige schermbloemigen kunnen irriteren – vraag desnoods lokale wildplukkers of ecologen in je buurt, of gebruik de app ObsIdentify)
- Gooi pastinaak eens in een stamppot, soep of zelfs in je airfryer
- Vergeet niet: vers geplukte pastinaak is vaak zoeter dan de supermarkt-versie
In ons buurtappje wordt soms nog gesteggeld of pastinaak nu “armoedig” of juist “hipster” is – grappig eigenlijk hoe zoiets simpels zoveel losmaakt. vriendschap of ruzie aan tafel, zomaar dankzij een wortel waar je normaal overheen kijkt…
Tot slot
Zeker weten dat je na het lezen van dit stuk morgen ineens overal pastinaak gaat zien. Geef het een kans, of deel je ervaringen – misschien heeft jouw straat nog wel een vergeten stukje groente-historie. In ieder geval: probeer het eens uit, wie weet smaakt het naar meer. In het ergste geval heb je vieze handen – in het beste geval: een heerlijk en bijna gratis gerecht. Nou ja, in mijn ervaring werkt het zo, maar misschien denk jij daar heel anders over…
