Wist u dat die keurige kroppen sla uit het tuincentrum soms eerder vijanden dan vrienden zijn? Op het eerste gezicht is sla zo’n makkelijke groente dat zelfs mijn buurman, die vorig jaar voor het eerst een spade vasthield, al snel overschotten uitdeelde aan de straat. Maar schijn bedriegt — één veelgekozen soort sla kan nauwelijks erger zijn voor je zelfgeteelde groenten.
Op de tuindersvereniging in Utrecht zei iemand vorige week nog: “Met die Amerikaanse ijsbergsla? Je plant hem, en de rest mag je vergeten.” Klinkt overdreven? Ik dacht het ook. Totdat mijn moestuin er deze zomer uitzag als een ziekenhuisafdeling voor zielige planten, allemaal dóór één soort…
Welke sla zorgt voor problemen?
De boosdoener is vaak de zogeheten ‘kropsla’ uit de supermarkt — of preciezer: de ijsbergsla (in het Nederlands toch behoorlijk populair). Deze sla groeit razendsnel, vult mooi het bed, maar trekt een leger aan plagen aan. Mijn collega uit Amersfoort zweert inmiddels nooit meer bij ijsbergsla.
Het probleem? IJsbergsla is gevoelig voor wortelrot en valse meeldauw. Maar — belangrijker — hij verspreidt deze schimmels ook makkelijk naar de rest van je bed. De tuinadviseur van Intratuin benadrukte laatst nog: “Plant je te veel van zo’n soort, dan kun je eigenlijk je hele bietenoogst opgeven.”
Hoe herkent u het probleem?
- Verkleuring of slappe bladeren, vooral aan de onderkant
- Witte, poederachtige plekken — valse meeldauw dus
- Muffe geur, vooral na regen
- Plots verwelken van jonge plantjes in de buurt
Deze symptomen verschijnen soms al binnen één regenbui. Bij mij, eind mei dit jaar — alles frisgroen, een nachtje nat, en de ochtend erna: drama.
Wat kunt u doen om uw oogst te redden?
Ik geef graag een paar praktische tips — dingen die ik niet uit een boekje haalde, maar uit pijnlijke ervaring.
- Plant verschillende soorten sla: Romaine, eikenbladsla of Lollo Rosso zijn sterker. Beter voor de biodiversiteit, minder kans op massale besmetting.
- Laat ruimte tussen de kroppen: Ja, het lijkt zonde van de plek — maar luchtcirculatie is echt cruciaal. Zelf loop ik soms met een meetlint, omdat ik weet: drie kroppen op een rij = volgend jaar drie kale plekken.
- Verwijder direct zieke bladeren: Niet wachten tot het ‘eens droger wordt’. Meteen weg ermee, desnoods met een handschoen (ja, ik heb het ook weleens uitgesteld — fout).
- Kies een resistente variëteit: Kijk in je tuincentrum naar soorten met “valse meeldauw resistent” op het label. Ook lokale zaadhandel De Bolster adviseert dat bij iedere voorjaarsuitgave.
En misschien klinkt dit overdreven voorzichtig. Hoewel, na het verliezen van een rij verse kropsla heb ik toch liever safe dan sorry. Een oud-lid van onze tuincommissie zegt altijd: “met sla begin je de les.” Tja, ik geef hem geen ongelijk…
Zijn er alternatieven voor ijsbergsla?
Jazeker. Zelf ben ik sinds deze zomer fan van Lollo Bionda en Little Gem. Ze zien er niet alleen leuk uit (mijn dochter noemt ze ’tuinsnoep’), maar ze kunnen veel meer hebben qua weer en plagen.
Ook in restaurants in Amsterdam zag ik hun populariteit stijgen — en dat is niet zomaar. Ze smaken krachtiger, zijn makkelijker te oogsten, en de kans op schimmel is veel kleiner. Kroketten heb ik er niet van kunnen maken, maar in een simpele salade proef je al het verschil.
En geloof het of niet: volgens data van voorgaande seizoenen (die onze vereniging deelt via een WhatsAppgroep) zijn de opbrengsten stabieler met een mix van deze soorten.
In ieder geval — ik ben sindsdien wat voorzichtiger geworden met “die mooie, grote kroppen sla uit de reclame”.
Tot slot: een kleine herinnering uit eigen tuin
Dus, als u binnenkort weer in het tuincentrum staat en denkt: “Sla is sla toch?” — denk dan even terug aan het verhaal van mijn buurman, die afgelopen maand zijn stukje moestuin opnieuw kon inzaaien. Misschien heeft hij gewoon pech gehad, maar feit blijft: één verkeerde keuze kan een heel perceel doen mislukken.
Laat gerust weten, waar groeit sla bij u perfect, en welke soorten heeft u slechte ervaringen mee? misschien leren we er samen wél iets van…
