Ken je dat gevoel wanneer je langs een rits glazen kassen in het Westland rijdt en denkt: “Dat is al jaren hetzelfde.” Nou, schijn bedriegt. De bekende glazen kolossen raken langzaam uit de mode — en er rolt een frisse wind over het Nederlandse agrarische landschap. Volgens mijn buurman — een echte tomatenkenner uit Monster — “gaat alles straks verticaal, joh.” Ik twijfelde even, maar wie weet heeft hij gelijk…
Van kas naar innovatie: wat verandert er precies?
De kasbouw in Nederland zat jarenlang muurvast in traditie. Glazen muren, rijen sla of tomaten — je kent het wel. Maar op een netwerkborrel bij Koppert Cress (ja, die van de bijzondere kruiden) hoorde ik onlangs iets opvallends: “Verticaal boeren is niet zomaar een hype. Het is de nieuwe standaard aan het worden.” verticaal telen, ook wel vertical farming genoemd, wint snel terrein.
waarom? Voor wie het gemist heeft: bij verticale landbouw groeien planten in lagen boven elkaar, vaak binnen in grote loodsen of oude fabriekshallen. Er komt bijna geen zonlicht meer aan te pas — alleen ledlampen, slim watermanagement, sensors. Andermans kas? In zekere zin wel, maar dan hightech.
Dit doet het met rendement — en het milieu
- Efficiënter ruimtegebruik: Op één vierkante meter passen nu tien keer meer planten. Dus betere oogst, minder oppervlak. Ik zag het laatst in een oude Philips-fabriek in Eindhoven — bizar veel sla op een kluitje.
- Waterbesparing: Sommige systemen beloven tot 95% minder watergebruik. Mijn moeder noemde het gisteren nog “pure magie”, maar misschien is het gewoon techniek.
- Minder gebruik van pesticiden: Door het gecontroleerde klimaat zijn ziektes nauwelijks nog een issue. Appels uit de kas zonder ‘geurtje’ — best fijn.
Over de CO2-uitstoot is het laatste woord trouwens nog niet gezegd. Sommige experts zeggen: door al die lampen en airco’s is het voordeel nog discutabel. Maar… misschien zijn we over vijf jaar allemaal overtuigd — wie weet.
Praktijkvoorbeelden: van de Randstad tot Drenthe
Zes maanden geleden bezocht ik een pilotproject in Amsterdam-Noord: een verticaal aardbeienparadijs in een oude betonloods. In Utrecht experimenteert een startup met microgroenten — blijkbaar leveren ze al aan toprestaurants als De Librije.
In de polder? Ook daar rukt het systeem op. Mijn collega vertelde laatst dat hij in Lelystad zo’n torenhoge boerenkas zag. Echt volledig gerobotiseerd. Je vraagt je bijna af wat er met de tuinders gebeurt — of er nog handen nodig zijn…
Kansen en uitdagingen — hoe kijken we hiernaar?
Voor de innovatief ingestelde boer is vertical farming een uitkomst. Bijvoorbeeld als je geen land meer kunt kopen vanwege de stikstofregels of gestegen prijzen rondom Eindhoven. Maar eerlijk: niet iedereen kan zomaar instappen. De investeringskosten zijn flink — dat hoorde ik terug in een WhatsApp-groep van ondernemers in de regio.
En de consument? Volgens het CBS staat duurzaamheid steeds hoger op het boodschappenlijstje, maar ligt daar niet ook een taak voor supermarkten om echt lokaal gekweekt spul te promoten? In het Jumbo-filiaal bij mij om de hoek zie ik dat trouwens nog weinig terug, maar dat is misschien een kwestie van tijd.
Moet jij je kas inruilen?
Of het tijd wordt om de glazen kas definitief af te schrijven? Misschien wel, misschien niet — ligt eraan of je gelooft in schaalvergroting of juist in lokale, ‘urban’ teelt. In onze sector praat iedereen erover, maar de meningen blijven verdeeld. Kan goed zijn dat over een jaartje of drie iedereen tóch weer helemaal terug wil naar buiten kweken — omdat het broodnodig blijkt voor de bijen, bijvoorbeeld.
In het kort: de traditionele kas zakt langzaam weg in het verleden. Verticale landbouw wint terrein, vooral in de Randstad en bij tech-savvy boeren. Ga jij mee in de revolutie? Deel je ervaringen of mening hieronder — of tip me over die ene verborgen vertical farm bij jou in de buurt. Misschien kom ik wel eens kijken.
