Ooit hoorde je nergens meer over “stadsmest”—tot de laatste maanden. Opvallend, want het klimaatprobleem dwingt boeren en tuinders noodgedwongen te kijken naar oude, ogenschijnlijk vergeten oplossingen. Wist u dat een techniek van drie generaties terug momenteel als “duurzaam alternatief” wordt getest in Noord-Brabant? Mijn buurman lachte zich suf. Maar ja, het werkt dus echt… of toch bij sommigen.
De comeback van stadsmest: een verhaal vanuit het verleden
Even terug de geschiedenis in. “Stadsmest” was lang hét goedje op Hollandse akkers. Alles wat de stad over had – van paardenmest tot groenteafval – werd verzameld, gemengd en teruggebracht naar het platteland. Mijn oma vertelde ooit dat het op marktdagen in Groningen altijd enorm druk was met karren vol afval richting de boerderijen. Waarom stopte men ermee? Kunstmest kwam, stadsmest verdween. Tot nu dus.
Klimatcrisis dwingt tot herdenken
Snel vooruit naar vandaag. Door strengere milieuregels en hoge gasprijzen moeten boeren creatief zijn—en zelfs de overheid in Den Haag schuift subsidieregelingen voor “circulaire meststoffen” naar voren. De term stadsmest duikt ineens weer op, ook in lokale Facebookgroepen. Een collega bij de Universiteit Wageningen vertelde me pas dat zelfs internationale delegaties interesse tonen. Niet verwacht eigenlijk.
- Minder kunstmest betekent minder uitstoot;
- Lokale kringlopen houden waarde dichtbij;
- Herbruikbaar afval wordt minder echt ‘afval’;
- Neveneffect: bodem wordt gezonder (zegt m’n overbuurvrouw, maar ik kan niet alles controleren).
Is stadsmest écht duurzaam?
Natuurlijk zijn er twijfels. Het hangt best af van wat je precies onder “stadsmest” verstaat. Afval van restaurants in Utrecht is anders dan dat van een buurtvereniging in Zeeland—dat werd vorige week in ons moestuinappje nog besproken. Daarbij moet je goed opletten op mogelijke verontreinigingen. In Rotterdam zijn er pilots met extra filterinstallaties, maar ik vraag me af of iedere regio dat kan betalen.
Hoe werkt het in de praktijk?
Drie maanden geleden zag ik bij de volkstuin een projectteam met stadsmest aanmodderen. De geur is… nostalgisch, zullen we maar zeggen. Toch waren na een paar weken de koolrabi’s opvallend groot. Toeval? Misschien. Maar de lokale melkveehouder gebruikt het sinds kort ook – minder afhankelijkheid van dure, buitenlandse meststoffen én een goed verhaal voor klanten met groene ambities.
Tips voor wie zelf wil starten (of gewoon nieuwsgierig is)
- Check bij de gemeente of er pilots lopen: vaak kun je voor weinig proberen.
- Let op hygiëne: enkel composteren onder toezicht is aan te raden—zeker als je consumptiegroente kweekt.
- Vraag lokale boeren of ze ervaring hebben; meestal krijg je eerlijk advies (“werkt alleen als je wintertarwe kweekt”, aldus een boer uit Drenthe).
- Lees je in over de regelgeving (saaie boel, maar boetes zijn nog saaier, geloof me).
Niet alles is opgelost (maar het is het proberen waard)
De terugkeer van stadsmest zal het klimaatprobleem niet meteen oplossen. Maar dat klassieke Hollandse “waarom moeilijk doen als het simpel kan”—dat gevoel begint terug te komen.
Is stadsmest de magie uit het verleden, of zijn er weer nieuwe uitdagingen? Ik ben nog niet helemaal overtuigd, al hoor ik vooral goede verhalen uit de regio Alkmaar. Bent u er al mee bezig geweest? Deel gerust ervaringen hieronder—misschien mis je een kans als je het niet eens probeert.
In ieder geval: wie weet ruikt uw groentebed straks net als bij oma thuis…
