Wist je dat veel ervaren moestuiniers hun schoffel gewoon “verkeerd om” vasthouden? Op een zonnige ochtend op de volkstuin in Amersfoort zag ik het weer: jonge mensen schoffelen driftig, steel recht naar boven — opa Jan naast me doet juist het tegenovergestelde. Zijn methode oogt relaxed en toch krijgt hij meer gedaan. Wat is dat toch? Misschien zit je hier ook met zo’n schoffel in de hand en denk je: “doe ik iets fout, of zijn zij gewoon eigenwijs?”
Hoe we allemaal schoffelen, en waarom dat niet per se goed is
In Nederland is de schoffel bijna net zo standaard in een tuinschuurtje als stroopwafels bij de koffie — da’s geen grap. Veel mensen pakken ‘m op als een bezem: steel omhoog, blad plat op de grond. Zo heb ik het vroeger op de basisschool geleerd. Maar loop je langs een willekeurige volkstuin, dan valt op: de doorgewinterde tuinders, vaak wat grijzer, draaien het blad… schuin! Of ze trekken het zelfs naar zich toe met de achterkant. Als je ooit bij de buurmannen van tuin 12 door de heg gluurde, heb je het vast gezien.
Mijn collega uit het tuincomplex zei laatst: “Probeer het eens — schoffel omdraaien, klein beetje schuin, trekbeweging.” Eerst voelde het raar, maar ineens merkte ik dat het lichter ging. Minder rugpijn, meer controle over het onkruid. Natuurlijk, ik ben geen expert in fysiotherapie — misschien werkt het niet voor iedereen. Maar het verschil was voor mij behoorlijk duidelijk.
Wat zeggen kenners? Korte uitleg van de techniek
Volgens een bekende tuinadviseur uit Utrecht (die ook bij Radio 2 optreedt, trouwens) moeten we de schoffel meer als een trek-gereedschap zien. Dus niet duwen, maar achteruit trekken met het blad iets schuin richting jezelf. Hierdoor snijdt het goed door onkruid zonder dat je telkens met je hele gewicht moet werken.
- Blad schuin houden — niet plat op het zand, maar onder een hoek van ca. 30–45 graden
- Trekken in plaats van duwen — trek kleine stukjes onkruid los, weinig druk
- Korte slagen, niet grote uithalen — vertraagt slijtage aan je schoffel én je rug
kortom, het voelt tegennatuurlijk als je anders gewend bent. Maar zoals mijn buurvrouw altijd zegt: “Wat je van een ouwe rot leert, scheelt een zere rug in juni.”
Is de anekdotische wijsheid altijd waar?
Misschien denk je nu: “Ja, maar wie zegt dat dit voor mij werkt?” En daar zit wat in — niet alles wat op de tuin leeft, werkt voor iedereen. Op social media zag ik vorige maand nog een discussie: sommige mensen vinden de ‘verkeerde’ greep juist lastiger. een jonge moeder uit Haarlem schreef: “Mijn schouders doen na zo’n omgekeerde techniek juist meer pijn.” Dus ja, probeer het gewoon eens, maar luister naar je eigen lijf.
En oké, eerlijk is eerlijk: sommige bodemtypen en weercondities willen nog wel eens dwarsliggen. natte klei trekt altijd net iets anders dan droge zandgrond rond Arnhem. Dus als het ineens zwaarder voelt: geen schande om gewoon ouderwets verder te gaan — tuinieren blijft experimenteren.
Waarom juist ervaren tuinders? Een korte observatie
Vaak zit het geheim in jarenlange koppigheid, beetje pragmatisch doen. Op de tuinvereniging vertellen de “oude rotten” altijd dat ze hun manier hadden gevonden door vallen en opstaan. Het draait niet om modetrends, maar om resultaat zonder naar de fysio te hoeven. Gek genoeg zijn het juist die kleine aanpassingen — schoffel draaien, handvat iets lager houden, korte slagen — die het verschil maken. Mijn buurman noemt het: “de Hollandse Zen.”
Tips voor als je het zelf wilt proberen
- Kijk eerst goed hoe anderen het doen — ga gerust een praatje maken op het tuincomplex
- Begin met een klein bedje, niet meteen het hele veld
- Test verschillende standen van het blad en let op je pols en rug
- Doe het rustig aan; het verschil merk je pas na tien minuutjes
Oh ja, check voor je begint even of je schoffelblad scherp genoeg is. Stom blad = frustratie. Da’s een feit.
Tot slot…
Dus, schoffel je andersom? Of richt je je juist op de ouderwetse manier — steel recht omhoog? In elk geval: experimenteer gerust, wees niet bang om advies te vragen bij die doorgewinterde tuinders naast je. Juist van hun gekke, schijnbaar ‘verkeerde’ gewoontes kun je veel leren. De kans is groot dat je er een soepelere rug en minder frustratie aan overhoudt. En wie weet sta je volgende maand zelf de jonge garde tips te geven, gewoon, net even anders. In ieder geval — laat gerust je eigen ervaringen hieronder achter. Misschien is er toch niet één juiste manier… nou ja, in de tuin ligt alles toch altijd wat anders.
