Even eerlijk: op een regenachtige avond, als de wind rond je huis giert en je het liefst binnen blijft, zou je dan écht nog denken aan je kas? Precies – bijna niemand doet dat. Toch heb ik laatst iets ontdekt wat in onze buurttuin-app nogal wat stof deed opwaaien. Je kas ‘s nachts open zetten in hartje winter. Klinkt als koud water over je planten, maar uitgerekend dat kan je tomaten of sla straks redden. Echt waar — of ik moet hier totaal mis zijn, maar m’n buurman Jan zweert erbij.
Waarom überhaupt je kas open in de kou?
Klinkt tegen-intuïtief, toch? Je denkt: hoe meer dicht, hoe warmer voor delicate planten. Maar — en dit hoor ik van een collega-tuinier uit Hilversum — stilstaande lucht bij nacht kan juist problemen veroorzaken: schimmel. Denk aan Botrytis, die muffe grijze schimmel waar zelfs supermarktsla voor terugschrikt. De oorzaak? Te veel vocht, nergens heen. In gesloten kassen stijgt de luchtvochtigheid ’s nachts soms zo, dat je ochtenddauw op het glas ziet. En nét in die vochtige, koude omstandigheden vindt schimmel het geweldig. Mijn moeder zegt altijd: “alles wat te nat blijft, gaat rotten.” Ze heeft wel vaker gelijk dan ik wil toegeven.
Oké, maar hoeveel open en wanneer dan?
Dit is geen exacte wetenschap. Afhankelijk van je kas (ik heb er een van glas van 3×4 meter), is het vaak genoeg om een luik of deurtje op een kier te laten — niet voluit, anders krijg je bevroren tomaten en daar zit niemand op te wachten. De meeste mensen in onze buurt zetten eind november tot maart elke nacht even iets open, mits het niet strak vriest (-5 en lager, dan houdt iedereen hem dicht). In zachte winters, zoals we laatst hadden, heb je nauwelijks nachtvorsen, maar veel vochtige, lauwe lucht. Precies dan moet je extra scherp zijn.
Voordelen op een rij
- Minder kans op meeldauw, schimmelplekken en rottende planten
- Betere luchtdoorstroming helpt jonge plantjes sterker worden
- Planten laten ‘afharden’ voorkomt groeistilstand in februari/maart
- Minder onaangename geurtjes (horende bij natte aarde en bladeren)
Kleine tips uit de praktijk
– Open de kas pas NA zonsondergang, dan is het buiten niet meer zo nat als overdag.
– Laat een kier van 2-5 cm (meer hoeft meestal niet).
– Check ’s ochtends altijd: staat alles weer dicht, is het niet te koud binnen?
– Zet een simpele hygrometer in je kas. Bij meer dan 90% vocht mag echt wat circulatie.
Onlangs vertelde iemand in de volkstuinvereniging: “Vorig jaar vergat ik m’n kas steeds dicht te doen – nooit problemen, tot die ene week met nachtvorst. Alles ging kapot.” Dus, controleer altijd het weerbericht. Soms moet je snel schakelen — je weet hoe Hollands weer is…
Werkt dit altijd?
Hier geldt: misschien ben ik bevooroordeeld. In mijn kas werkt het al drie winters prima. Maar ik twijfel of het ook zo lekker gaat als je kas ouder/dichtbegroeid is. Ook, in Zeeland is het weer anders vochtig dan boven Groningen. Dus probeer het, kijk wat het bij jou doet — en trek je eigen conclusies. O ja, je hoeft de kas niet iedere nacht open te hebben, soms is 2-3 keer per week al genoeg. Kort gezegd: blijf erbij, leer je kas kennen.
Dus… ga jij het proberen?
Je hoeft niet de hele buurt over te halen, maar misschien is het een goed onderwerp voor bij de koffie op het werk (“toch wonderlijk, kas open in de winter?”). Deel gerust je eigen ervaringen in de reacties hieronder. Wie weet was dit precies het ‘weetje’ dat je tuin deze winter redt. In ieder geval – ik ga vanavond weer naar buiten, zelfs als het even waait. Nou ja, als ik eraan denk…
