Iedereen lijkt het te weten: “Zaaien doe je in maart.” Maar klopt dat eigenlijk wel, of zijn we gewoon massaal aan het nadoen wat de buurman doet? Onlangs vertelde een teler uit Bleiswijk een verrassend verhaal op de markt. Volgens hem stellen de meeste mensen het zaaien verkeerd in: maart is vaak veel te vroeg — en ik moest eerlijk even slikken.
Waarom maart zo populair is (maar misschien niet zo slim)
Maart klinkt fijn: nieuw begin, langere dagen, jeuk in de vingers. In alle tuinboeken staat het, de zaadjes liggen in de schappen bij Intratuin en zelfs mijn moeder zei altijd: “Maart, zaaimand klaar.” Maar eerlijk? Dit is soms meer traditie dan logische keuze. Zeker het weer — afgelopen maart nog — doet vaak gewoon niet mee. Koud, veel regen, en de grond is amper een beetje los. En dan leg je die tere zaadjes erin…
Data zeggen iets heel anders
M’n collega stuurde laatst een grafiek uit de KNMI-weersarchieven — niet echt zondagmiddag-entertainment, maar wel leerzaam. Het aantal nachten onder de 5 graden in maart? Best veel, zelfs tot eind april soms. Ik merk zelf ook: vorig jaar heb ik doperwten in maart gezaaid, daarvan kwam misschien driekwart op. Zaaide ik in april — bijna elke plant overleefde. Toeval? Misschien. Maar je ziet het patroon, en in nieuwe tuin-groepen op Facebook zeggen ervaren mensen hetzelfde. Is maart dan altijd mis? Nee, niet altijd. Maar vaak gewoon te optimistisch.
Wanneer dan wel zaaien?
De echte expert — een teler met zwarte vingers tot aan zijn ellebogen — zei: “wacht tot de grond warm is.” Niet het kalenderblad, maar de temperatuur is leidend. Voor de meeste groenten is 8 à 10 graden bodemtemperatuur het startsein. In het westen ben je soms pas begin april zover, en vorig jaar zelfs half april (regio Utrecht, trouwens). Onthoud: wortels, erwten en spinazie kunnen iets eerder, bonen en pompoen willen écht warmte. tip van mijn buurvrouw: stekthermometer — online voor een paar euro!
Praktische checklijst — zo pak je het aan
- Kijk niet alleen naar de maand — check de bodemt°, vooral na koude nachten
- Voel de grond: natte klonten? Nog even wachten.
- Gebruik een plastic bakje: zaai daarin wat testzaadjes buiten. Kiemen ze? Mooi zo, en door!
- Let op lokale tips: in Friesland is het anders dan onder Eindhoven.
- Bewaak je eigen tempo. Soms werkt het in jouw tuin nét anders, geloof me…
Ik heb inmiddels geleerd dat “te vroeg” meestal méér werk betekent. Slakken, vorstschade, zompigheid. mijn buurjongen noemt maart zelfs “groene gokmaand”. Best een goede omschrijving eigenlijk.
Voorbeelden uit de praktijk
Maanden terug in een tuinchat vertelde iemand dat haar radijsjes uit maart zielig bleven, terwijl dezelfde zaadjes uit de tweede helft april vollere, mooiere knollen gaven. Zelf heb ik ook regelmatig zaden opnieuw moeten kopen omdat de oogst mislukte door kou eind maart — iets met “goedkoop is duurkoop”, zoals mijn vader zei.
Even eerlijk — dit klinkt allemaal vrij negatief, maar eigenlijk geeft het je vooral lucht. Geen haast, geen stress, gewoon wáchten tot de omstandigheden kloppen. En mocht ik het toch mis hebben — wie zaait nu, mag gerust in de comments vertellen wat wel werkte hoor. Ieder z’n tuin…
Dus… wanneer begin je?
Kortom: voel aan de grond, let op de nachten en negeer de kalender als je het aandurft. Mijn tuin ligt nu nog half in rust, maar dat voelt inmiddels zorgeloos. Misschien dat een spontane oogst begin juni net zo fijn smaakt.
Benieuwd of andere tuiniers hetzelfde ervaren? Laat vooral je ervaringen (of blunders) achter onder dit artikel. Altijd mooi om echte verhalen te horen — en wie weet, leer ik er nog wat van. In ieder geval: goede oogst gewenst, wanneer je ook begint!
