Iedereen denkt dat een kas in de winter per definitie om een verwarming vraagt — zo stond het trouwens in het tuinmagazine dat ik vorige maand nog doorbladerde bij mijn kapper in Utrecht. Verrassend genoeg blijkt dat niet altijd waar te zijn. Steeds meer enthousiaste thuiskwekers, en zelfs een paar professionals die ik op de markt in Den Haag sprak, zweren bij onverwarmde kassen in de koude maanden. Hoe dat zit, en waarom uw tomaten zich daar ineens thuis kunnen voelen — daar duikt u zo in.
Hoe werkt een kas eigenlijk zonder verwarming?
Een kas werkt een beetje als de warme jas van uw moeder uit Friesland — die ouwe donzen, u kent ‘m nog wel. De glazen of kunststof panelen laten zonlicht binnen, waardoor de binnenruimte opwarmt. ’s Nachts houdt de kas de warmte relatief goed vast, zeker als u de kieren dicht en het goed afsluit. Wat weinig mensen beseffen: zodra u kunstmatig gaat bijverwarmen, loopt u tegen hoge kosten én soms meer schimmel en plagen aan.
Beter groeien door… kou?
Op het eerste gezicht klinkt het vreemd, maar planten passen zich sneller aan wanneer ze langzaam aan afnemende temperaturen wennen. Mijn buurman – gek op paprika’s – vertelde me laatst dat zijn oogst in een onverwarmde kas veel gezonder was. Volgens hem (en, eerlijk is eerlijk, ik zag het zelf ook op zijn Instagram) produceerden de planten stevigere, minder snel zieke stelen. En dan hebben we het niet eens over dat elektriciteitsrekening, die in de winter makkelijk door het dak schiet.
- Planten kiezen voor kwaliteit, niet voor snelheid
- Traag groeien = minder uitlopers en slappere bladeren
- Veel groenten, zoals sla, radijs of veldsla, houden juist van een beetje kou
- Bestrijding van ziektes en schimmels soms makkelijker
niet ieder gewas is er trouwens fan van — komkommer en aubergine hebben het zwaar, maar spinazie en paksoi doen het juist prima. In ons volkstuinvereniging groepschat valt dit onderwerp nogal eens. De meningen zijn verdeeld.
Heel Holland isoleert (of niet?)
Als u een kas heeft die een beetje op die van mijn oom in Groningen lijkt — met flinke kier hier en daar — kunt u veel winnen met simpele aanpassingen. Denk aan bubbeltjesfolie langs de randen, een extra vliesdoek of oude dekens over de potten. Mijn collega leende vorig jaar bij mij een restje isolatiefolie van Praxis. Scheelde toch weer een paar graden vorst ’s nachts.
We doen het voor het milieu (en de portemonnee)
Nederlanders zijn niet vies van besparen — dat hoorde ik gisteren nog in de wachtkamer bij de tandarts. Geen gas, geen elektriciteit: zo stoot u minder CO2 uit én de kas kost een fractie qua stookkosten. De gemeente Amersfoort heeft zelfs een project opgezet waarbij inwoners kleine onverwarmde kassen krijgen. Volgens één deelnemer groeide de spinazie “traag maar vol van smaak”. Ik kan dat eigenlijk alleen maar beamen.
Drie tips om uw kas in de winter onverwarmd te proberen
- Begin tijdig met zaaien van winterharde soorten als veldsla, winterpostelein en spinazie – liefst eind augustus of september.
- Isoleren hoeft geen geld te kosten: gebruik bubbeltjesfolie van uw laatste pakketje, een oud laken of zelfs afgedankte vitrage.
- Controleer elke ochtend op condens en ventileer kort als het kan – vocht is de grootste vijand.
Ik ben er persoonlijk niet altijd consequent in, geef ik toe — soms wint luiheid het van duurzaam zijn. Maar als u een beetje handig bent, scheelt het echt. Misschien probeer ik het komend seizoen zelfs eens met worteltjes, hoewel… kan ook mislukken natuurlijk.
Dus, is uw kas klaar voor de winter?
Kortom: voor het milieu, uw portemonnee én de gezondheid van uw planten is een onverwarmde kas deze winter zeker het proberen waard. Zelfs als het niet perfect uitpakt – het experiment maakt het tuinieren juist spannend. Laat in de reacties gerust uw ervaringen of tips achter, of deel een foto van uw eigen kas. Misschien starten we er binnenkort een typisch Hollandse winter-challenge mee. In ieder geval: succes met zaaien!
